Prześladowanie kościoła unickiego przez władze carskie i bohaterstwo jego obrońców
2011-02-12 23:02:43 Artykuł czytany 3692 razy

Kościelna Unia biskupów prawosławnych z terenu Rzeczypospolitej z Kościołem rzymskim, została zawarta w Rzymie 23 grudnia 1595 r., za pontyfikatu Klemensa VIII. Postanowienia jej ogłoszono w Brześciu n/ Bugiem (wówczas Litewskim) w cerkwi św. Mikołaja, 9 października 1596 r.

Jej sygnatariuszami stali się: metropolita kijowski biskup Michał Rahoza oraz biskupi: Cyryl Terlecki - władyka łucki, Hipacy Pociej - władyka włodzimierski, Leonty Pełczycki - władyka piński, Grzegorz Zahorski - władyka połocki i Dionizy Zbirujski - władyka chełmski.

Unia Brzeska skutecznie odbudowała jedność Kościoła, o którą modlił się Chrystus w Wieczerniku, w przeddzień swojej krzyżowej śmierci. Prosił wówczas Ojca, aby wierzący w Niego byli jedno, na wzór tej jedności, jaka jest w Bogu w Trójcy Świętej Jedynym (por. J 17, 21). To Boże dzieło, podjęte przez sygnatariuszy Unii Brzeskiej w sposób całkowicie wolny i z motywów czysto religijnych, od samego początku było naznaczone cierpieniem. Już sam fakt ogłoszenia Unii Brzeskiej dokonywał się w atmosferze zdecydowanej kontestacji ze strony jeszcze niedawnych zwolenników tej idei. Przeciwnicy Unii, z księciem Konstantym Wasylem Ostrogskim na czele, wspierani przez bpa Gedeona Bałabana ze Lwowa, zorganizowali antysynod w Brześciu. Uczestnicy tego antysynodu, któremu przewodniczył, rzekomy delegat patriarchy Carogrodu (wówczas patriarchat wakował), Grek Nikifor, wyklęli biskupów unickich i zdecydowanie odrzucili ich zobowiązania wobec Stolicy Apostolskiej.

Szlachta prawosławna z województw kijowskiego, wołyńskiego i bracławskiego, wspomagana przez bractwa cerkiewne i protestantów, przez swoich przedstawicieli w Sejmie warszawskim, doprowadziła do uchwalenia w 1609 roku ustawy sejmowej, uznającej prawa Cerkwi prawosławnej w Rzeczypospolitej. Jedenaście lat później, w 1620 roku, patriarcha aleksandryjski Teofanes powracając z Moskwy, wy konsekrował nowych biskupów prawosławnych, w tym metropolitę kijowskiego. Chociaż zostało tu w sposób bardzo wyraźny zignorowane prawo króla do wyznaczania kandydatów na biskupów, to nowo wykonsekrowani biskupi prawosławni zaczęli spełniać swoją pasterską posługę. Odrodziła się w ten sposób hierarchia prawosławna. Zostały utworzone, równoległe do unickich, prawosławne struktury kościelne. Obok siebie, w tym samym mieście, pasterzują teraz dwaj biskupi: prawosławny i unicki. Niestety, coraz bardziej wzrasta wzajemna wrogość między prawosławnymi i unitami.

Na fali wzmacniającej się i upowszechniającej nienawiści wobec Unii dokonało się męczeństwo św. Jozafata Kuncewicza, unickiego arcybiskupa połockiego, zamordowanego w Witebsku w 1623 roku. Skutki tego męczeństwa okazały się jednak błogosławione. Witebsk otrząsnął się duchowo. Moralny sprawca tej zbrodni, biskup prawosławny na Białorusi, Melecjusz Smotrycki, w trzy lata po dramacie witebskim, złożył na ręce unickiego metropolity wileńskiego Welamina Rutskiego katolickie wyznanie wiary. Witebsk stał się unicki.

Rozbiory Polski w XVIII w. sytuację unitów znacznie pogorszyły. Rusyfikacyjne plany carów rosyjskich przewidywały możliwość wykorzystania Cerkwi prawosławnej do ich realizacji. Wpływy Cerkwi prawosławnej zaś byłyby o wiele większe przez przywrócenie prawosławiu unitów. Stąd też car Mikołaj I, realizując koncepcję zniszczenia Unii, wypracowaną przez byłego kapłana unickiego, ks. Józefa Siemaszkę, specjalistę w Petersburgu od spraw unijnych, w 1839 roku włączył, sposobem administracyjnym, do Cerkwi prawosławnej wszystkie diecezje unickie na terenie swego Imperium. Na terenie Królestwa Polskiego, którego królem był car rosyjski, pozostała jedyna unicka diecezja chełmska.

Odśwież obrazek.

"Publikowane komentarze sa prywatnymi opiniami użytkowników portalu. Portal nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.